Eerdere edities

Op deze pagina zijn alle voorgaande edities van de Lichtkogel als pdf te vinden. Heb je vragen en/of opmerkingen over een editie? Of zou je graag een gedrukt exemplaar ontvangen? Neem dan gerust contact met ons op. Ben je nieuwsgierig naar toekomstige uitgaven van de Lichtkogel? Je kunt je hier (gratis) abonneren!

Image00003-photoshopv2

Zeewier

Als we het goed aanpakken, zeggen verschillende experts, wordt zeewier de motor achter een nieuwe blauwe economie. Zeewier vereist geen landbouwgrond, geen zoet water en geen bemesting. Wat zal dit betekenen voor de (Nederlandse) voedselproductie en de energietransitie? Wat is er biologisch en chemisch nu zo interessant aan zeewier? Welke toepassingen zijn er? Hoe kan zeewier op een duurzame manier geteeld worden? En hoe zit het eigenlijk met ruimtegebruik, belangen en rechten op de Noordzee? Download deze Lichtkogel en bijt je vast in het zeewier!

Zandtekort

De wereldwijde zandhonger is gestegen tot 50 miljard ton per jaar met tekorten, conflicten en milieuschade tot gevolg. Ook in Nederland is zand onmisbaar voor ophoging, kustverdediging en voor projecten zoals de Zandmotor. Tot nu toe is Nederland zelfvoorzienend, maar zal klimaatverandering onze vraag naar zand vergroten? Wat is de ecologische en sociale impact van onze toenemende zandhonger? En welke ontwikkelingen zijn er al gaande rondom nieuwe materialen en circulariteit in de bouw? Steek je kop niet in het zand, maar denk mee met deze Lichtkogel editie!

De invloed van China op onze infrastructuur

China

De ontwikkeling van China als wereldmacht gaat snel: binnen een aantal decennia heeft het zich ontwikkeld tot de tweede economie ter wereld. De Chinese groeistrategie is steeds beter voelbaar in onze havens, langs onze spoorwegen, in onze technologie en op onze universiteiten. Welke impact heeft de nieuwe zijderoute op onze infrastructuur? Hoe verloopt de samenwerking met Chinese bedrijven binnen en buiten Nederland? Wat kunnen wij van China leren en hoe verhouden de Chinese en Westerse cultuur zich tot elkaar? Je leest het allemaal in deze editie van de Lichtkogel.

Opkomende stoffen

In onze samenleving worden voortdurend nieuwe synthetische stoffen ontwikkeld en toegepast. Via allerlei wegen komen deze stoffen uiteindelijk in de waterketen terecht, wat consequenties heeft voor mens en milieu. Dit leidt tot dilemma's: hoe kan innovatie blijven bestaan terwijl we ook een veilige leefomgeving willen waarborgen? Moeten wij heel anders gaan denken over de veiligheid en waterkwaliteit van onze rivieren? Hebben wij al die nieuwe synthetische stoffen wel nodig, of kunnen we duurzamere oplossingen bedenken? Deze Lichtkogel geeft stof tot denken voor al deze vragen!

Wie ontwerpt de algoritmen?

Kunstmatige intelligentie is de laatste jaren in een stroomversnelling geraakt. Met behulp van slimme en zelflerende algoritmen kunnen intelligente systemen ons ondersteunen, adviseren of werk overnemen. We praten met chatbots, houden de straten in de gaten met slimme camera's, voorspellen criminaliteit in wijken met behulp van intelligente systemen, experimenteren met autonome voertuigen, etc. Waar brengt dit ons? Hoe veranderen deze nieuwe digitale technologieën onszelf, ons werk en onze organisaties? Onderzoek onze wereld vol algoritmen met deze editie van de Lichtkogel.

Reistijd

Reistijd

In ons land draait de thematiek van mobiliteit vooral om (het verkorten van) reistijd. We lopen hier tegen grenzen aan: het uitbreiden van wegen geeft even ruimte, waarna ze weer wordt opgevuld door extra mobiliteit. Zijn er geen andere oplossingen? Zouden we het ook over het genoegen van reistijd kunnen hebben in plaats van het tijd'verlies'? Waarom kiezen reizigers soms niet de snelste route? En zullen nieuwe technologieën, zoals de zelfrijdende auto en Mobility as a Service, de beleving van reistijd veranderen? Haal je hoofd uit de parkeerstand, bekijk deze Lichtkogel en denk met ons mee!

Klimaatneutraal

Lange tijd vonden politiek en samenleving klimaatverandering wel belangrijk, maar de drempel om er maatregelen aan te verbinden was hoog. Met het akkoord van Parijs in 2015 is dit veranderd: we gaan nu écht aan de slag. De effecten zijn al goed merkbaar: droogte, heftige buien en overstromingen. Om de CO2-uitstoot omlaag te brengen, worden traditionele werkwijzen ter discussie gesteld, innovatieve maatregelen genomen en nieuwe concepten of businessmodellen ontwikkeld. Lees deze editie: dit wordt één van de belangrijkste uitdagingen voor infrabeheerders in de 21e eeuw!

Eigen kracht

De 'klassieke' rol van de overheid is aan het verschuiven; er ontstaat steeds meer een horizontale samenwerking tussen overheid, bedrijven en burgers. Maar wat betekent dat nu concreet? Om dit ontdekken, nemen we Noord-Nederland onder de loep. Welke trends zijn hier aanwezig? En wat voor initiatieven nemen inwoners of bedrijven uit de regio, om hierop in te spelen? Variërend van de gaswinningenproblematiek, tot data-startups, van innovatie gericht op de energietransitie, tot landschapskunst, en veel meer. Bekijk deze editie van de Lichtkogel en laat je meevoeren naar het noorden van ons land.

Zelfredzaamheid of zorgplicht?

In Nederland is een beweging gaande van deregulering en decentralisatie. Vanuit de overheid wordt meer ruimte gegeven voor initiatieven van burgers en bedrijven. Intussen ontstaan in de samenleving steeds vaker groepen met eigen ideeën om publieke doelen te realiseren. Bij hen groeit juist de behoefte aan een overheid die helpt. Al deze ontwikkelingen vragen een nieuw soort ambtelijk vakmanschap, waarbij niet de regels leidend zijn maar de gezamenlijke doelen. Hoe zal de rol van de overheid zich de komende jaren ontwikkelen? Ga mee op onderzoek met deze editie van de Lichtkogel.

Denken vanuit de levenscyclus

De komende jaren moet infrastructuur op veel plekken in Nederland gerenoveerd of vervangen worden. Hoe kunnen we dat doen op een manier die past bij deze tijd? Centraal staat dat we de levenscyclus van de infrastructuur veel meer als uitgangspunt nemen. Dit betekent dat we gaan nadenken over het verwachte gebruik van de infrastructuur in de loop van de tijd, over het inspelen op veranderingen in de omgeving, over wat er nodig is voor de instandhouding en over de circulaire levensloop van materialen. Je leest hierover meer in deze editie van de Lichtkogel.

Robots in de openbare ruimte

De term robot werd voor het eerst gebruikt in een toneelstuk uit 1920 waarin de mens bediend werd door harteloze, gevaarlijke namaak mensen: 'robots'. Nu, een eeuw later, worden robots op allerlei plekken gebruikt: denk aan inspectierobots, onderhoudsrobots, autonome auto's, etc. Maar er zijn ook vragen, bijvoorbeeld met betrekking tot de veiligheid en het effect op werkgelegenheid. Hoe kunnen we de kansen van robots benutten en tegelijkertijd rekening houden met veiligheid en sociale waarden? Laat je tandwielen draaien en je hersenen kraken met deze editie van de Lichtkogel.

De verbeelding van de toekomst

Praten over de toekomst doen we vaak aan de hand van tekst. Maar waarom eigenlijk? Het visualiseren van die ontwikkelingen kan namelijk helpen om ons die toekomst voor te stellen. Hierdoor kunnen we concrete gesprekken over mogelijke strategieën voeren en de nodige besluiten nemen. Hoe werkt dat? Welke manieren van verbeelding bestaan er en hoe zet je ze om in een boodschap? Hoe zorg je ervoor dat beeld je verhaal ondersteunt en niet overvleugelt? Wat kunnen we leren van film- en theatermakers? Zet je verbeeldingskracht aan het werk met deze editie van de Lichtkogel!

Nederland warmt op!

Nederland kan de komende eeuw een temperatuurstijging van 2 tot 6 graden verwachten. Het is niet meer de vraag óf het klimaat verandert, maar hoe snél. We krijgen te maken met hevige regenval, droogte, hitte en zeespiegelstijging. Hoe kunnen we Nederland inrichten om dit hanteerbaar te houden? Wat doen we aan de versnelling van de bodemdaling in veengebieden? Hoe kunnen we voorkomen dat extreme natuurverschijnselen een keten van incidenten veroorzaken? En hoe zorgen we ervoor dat cruciale energievoorzieningen beschikbaar blijven? Lees hierover in deze editie van de Lichtkogel!

Synchromodaal transport

Wegtransport is niet altijd de meest efficiënte en duurzame optie. Synchromodaal transport vormt een alternatief. Via een combinatie van spoor, weg, binnenvaart en short sea bereiken goederen hun eindbestemming. Zo kunnen goederenstromen worden gebundeld en wordt de beschikbare capaciteit beter benut. Welke rol kan Rijkswaterstaat spelen in dit proces, als regelgever en infrastructuurbeheerder? Welke nieuwe manieren van denken en werken vereist dit? En hoe kijken verladers en vervoerders naar deze ontwikkelingen? Volg de lading in deze editie van de Lichtkogel.

Gezonde verstedelijking

Gezonde verstedelijking

Gezondheid speelt al lange tijd een belangrijke rol in de ruimtelijke ordening en stedenbouwkundige planning. Denk aan de bestrijding van besmettelijke ziekten door de aanleg van riolering, of de aanleg van stadsparken om beweging in de frisse lucht te bieden. De laatste jaren is gezondheid opnieuw een sterk opkomend thema. Waarom precies? En wat zal dit gaan betekenen voor de steden van de toekomst? Hoe zouden we met water moeten omgaan in een gezonde stad? En welke rol moet de overheid op zich nemen? Lees over de stad van de toekomst, met deze editie van de Lichtkogel.

Big data

Big data

'Big data', je kan er tegenwoordig moeilijk níet van hebben gehoord. Maar het is zo'n populaire term geworden; wat betekent het begrip nou écht? Kort gezegd verwijst het naar hele grote verzamelingen data, gestructureerd en ongestructureerd, waar we analyses op loslaten om nog onbekende verbanden te vinden. Maar wat kun je doen met deze verbanden? Kan en mag je verbanden die een computer aantoont direct gebruiken als basis voor maatregelen? En wat als daar privacygevoelige data tussen zitten? Duik in de wereld van data, met deze editie van de Lichtkogel!