Houten voetgangersbrug voor een lage CO2-uitstoot

De gemeente Zwolle omarmt de Sustainable Development Goals van de VN en kiest per project voor één van die doelen. Voor het ontwerp van de brug koos de gemeente voor een zo laag mogelijke CO₂-voetafdruk. En zo kwam hout als bouwmateriaal in beeld. Dit materiaal zorgt namelijk voor de laagste CO₂-uitstoot.

Sjaak Dijkslag werkte aan de voorbereidingen van het project. “De Passerelle verbindt de binnenstad van Zwolle met de spoorzone: van de noordkant naar de zuidkant over alle sporen van het centraal station en het busstation heen. De draagconstructie van de brug is van hout. De liggers zijn gemaakt van vurenhout uit een bos in Zuid-Duitsland. Houten planken zijn verlijmd tot grote liggers, die met stalen frames aan elkaar zijn gekoppeld en zo de brug vormen.”

Echt een hoogstandje

De Passerelle is 130 meter lang, 10 meter breed en geconstrueerd in een S-vorm. Die vorm is bedacht vanwege de inpassing ter plaatse en de aansluiting op de busbrug die ook over de sporen is gebouwd. Dat maakt het technisch gezien een uitdagend project; echt een hoogstandje. De vorm komt ook voort uit het beeldkwaliteitsplan van de gemeente Zwolle. Volgens dit plan zou de brug niet alleen een verbinding moeten zijn, maar ook een belevingsplek voor de zintuigen. De S-vorm zorgt ervoor dat je aan het begin van de brug het einde nog niet kunt zien. Daardoor wordt het oversteken van de brug een wandeling in plaats van een overbrugging. De brug is ingericht als een park, als een plek om te verblijven, met waterpartijen, een stromend beekje, plantenbakken en bankjes.

“De brug is als verblijfsplek geslaagd”, vertelt Dijkslag. “Kinderen spelen met bootjes in de beek, senioren komen er naar de treinen kijken, mensen komen er om op de brug wat te eten. Het water op de brug maakt deel uit van een kunstwerk dat bijdraagt aan de beleving. En het is ook een buffer voor de watervoorziening van de planten.”

Regelgeving schiet tekort

Wat het project ingewikkeld maakte, is dat de regelgeving voor het gebruik van hout in ons land nog steeds tekortschiet. Voor de uitvoering van het project was dan ook veel afstemming en draagvlak op verschillende niveaus nodig. Omdat er voor het gebruik van hout onvoldoende voorschriften zijn, verliep de vergunningverlening moeizaam. In Nederland is het bouwen van een houten brug daardoor nu nog ingewikkeld. Bestuurlijk draagvlak, doorzettingsvermogen en improvisatietalent zijn nodig om een innovatief project als dit mogelijk te maken. Maar de techniek van houtbouw is niet nieuw. In Duitsland worden al decennialang houten bruggen gebouwd op basis van bijbehorende richtlijnen.

Monteren binnen honderd uur

Het project was ook complex vanwege de locatie in de binnenstad. Dura Vermeer moest de brug daar binnen honderd uur monteren. Uitvoeringstechnisch was het eveneens een uitdaging vanwege de bereikbaarheid en de benodigde nauwkeurigheid op de millimeter. Dijkslag: “Wij hebben, bij wijze van pre-assemblage, op een buitenterrein de hele brug vooraf opgebouwd. Daar zijn we meer dan twee weken druk geweest om alle elementen passend te krijgen. Op die manier konden we de brug binnen honderd uur monteren.”

De brug is ontworpen voor een levensduur van honderd jaar. Hout is een goed materiaal voor de verduurzaming van de grond-, weg- en waterbouw. Dijkslag: “De brug is demontabel en in delen opnieuw te gebruiken. Hout biedt zeker potentie voor de circulaire economie. De Passerelle is voor de ontwikkeling van de houtbouw in Nederland een belangrijk project. De brug laat goed zien wat er allemaal mogelijk is op dit gebied.”

Door Hilde Roothart