De tijgermug gaat niet meer weg

De vertrouwde huissteekmug heeft de laatste jaren haar gemene nichtje de tijgermug te logeren. En dat nichtje gaat niet meer weg. Houdt de huissteekmug (Culex pipiens) ons vooral in zomerse nachten uit de slaap met hinderlijk gezoem en vervelende steken, de tijgermug (Aedes albopictus) steekt vooral overdag en kan gevaarlijke ziekten overbrengen. De tijgermug is veel kleiner dan de huissteekmug en heeft een wit-zwart geblokt patroon op de poten en witte vlekken op het lijfje.

Knokkelkoorts

“De eerste tijgermuggen kwamen rond 2005 mee uit Azië met het toentertijd populaire plantje Lucky Bamboo”, zegt bioloog Arnold van Vliet van Wageningen University & Research. “Ook liftte de mug mee met te recyclen autobanden, waar een laagje water in bleef staan.” Het grote gevaar is dat tijgermuggen infectieziekten zoals dengue (knokkelkoorts) kunnen overbrengen. Hoge koorts, hoofdpijn, braken, huiduitslag en spierpijn zijn het gevolg. In ernstige gevallen gaan mensen met een verminderde weerstand eraan dood. Knokkelkoorts is de zich snelst verspreidende virusziekte ter wereld. Jaarlijks worden 400 miljoen mensen geïnfecteerd. Intussen zijn in Nederland sinds 2017 via 68 gemeenten tijgermuggen gemeld. In Frankrijk werd in 2010 het eerste Europese geval van knokkelkoorts door de tijgermug vastgesteld. Voor zover bekend is dat in ons land nog niet gebeurd.

Knokkelkoorts is niet de enige aandoening. De tijgermug verspreidt meer dan twintig infectieziekten, waaronder gele koorts, chikungunya en het zika-virus. Het meest in de (sub)tropische gebieden, maar de klimaatverandering, met toenemende temperaturen, wakkert de verdere verspreiding aan. Eind 2025 maakte het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport bekend dat de tijgermug zich ‘binnen twee tot vijf jaar blijvend vestigt in Nederland’. “Het is groot nieuws dat de minister nu zegt dat het een voldongen feit is”, zegt Van Vliet. “Dit had eerder moeten gebeuren. Tot nog toe was het parool dat we de zaak in de hand hadden en de mug zouden uitroeien.”

Muggenwalhalla

(Vrouwtjes)muggen hebben bloed nodig om zich voort te planten en vervolgens water om eitjes af te zetten. Daaruit ontstaan, via larven, nieuwe muggen die de overlast verder vergroten. De stijgende temperatuur en de Nederlandse putten en straatkolken vormen de ideale infrastructuur in de openbare ruimte, zegt de expert. “Dat komt door het waterslot in de kolken.” Maar ook de particuliere ruimte is een muggenwalhalla. “Denk aan de tientallen plekken in tuinen of balkons waar na een (plens)bui restjes water blijven staan. De tijgermug tast onze tuinbeleving aan.”

De vergroening van de stad en de noodzaak om water beter vast te houden kunnen het probleem van de tijgermug vergroten. Blauwgroene daken, fonteinen en vijvers komen steeds meer in zwang, vanwege wateroverlast, droogte, hittestress, gezondheid en recreatie. “We moeten ze secuur leren ontwerpen én beheren: natuurinclusief, maar tijgermug-exclusief”, zegt Van Vliet. Dit zou volgens hem moeten worden opgenomen in het Besluit bouwwerken leefomgeving, voorheen het Bouwbesluit. Zelf woont hij vlak bij een wadi. “Een prima maatregel om een stortbui vast te houden en het water langzaam in de bodem te laten zakken. Maar de afvoer is hier te hoog aangelegd, waardoor het water te lang in de wadi blijft staan.” Ideaal voor de huissteekmug én de tijgermug. “De tijgermug is een holenbroeder die eitjes net op de rand van de waterlijn afzet.”

Beter voorbereiden

Kennis van de exoot, monitoring, bestrijding, beheersing én gedragsverandering van bestuurders en bewoners zal de nodige tijd vergen. Waarschijnlijk langer dan de periode waarin de tijgermug zich blijvend vestigt, vermoedt Arnold van Vliet. “We gaan de tijgermug niet tegenhouden, er gaan zeker slachtoffers vallen, en dat weten we eigenlijk al tien jaar. We zullen ons allemaal beter moeten voorbereiden.”

Door René Didde