Alles elektrisch? Dat vraagt om slimme oplossingen

In juni 2026 bracht het kennis- en innovatiecentrum ElaadNL nieuwe cijfers naar buiten over de verwachte groei van de elektrische mobiliteit in Nederland. Daaruit blijkt dat voertuigen in 2050 een elektriciteitsvraag van 51,8 terrawattuur zouden hebben. Dit komt neer op 10 procent van het totale verwachte elektriciteitsverbruik in 2050. Ter vergelijking: in 2025 was het aandeel van mobiliteit 3,5 procent. Naast een volledig elektrisch wagenpark van personenwagens en bestelwagens, denkt ElaadNL dat in 2050 ook 90 procent van de vrachtwagens elektrisch is, en al het lichte bouwmaterieel.

Dit betekent een gigantische extra belasting op het toch al overvolle stroomnet. Toch is er geen reden voor paniek, denkt Rob de Groot, programmamanager duurzame mobiliteit bij Rijkswaterstaat. "In mijn ogen is het vooral een papieren probleem. We gebruiken het net maar ongeveer 40 procent van de tijd. Dus er is eigenlijk nog veel ruimte, als we het maar slimmer gebruiken."

Balanceren van het net

Vervoer, huishoudens en industrieën elektrificeren in rap tempo. Auto's worden elektrisch, we gaan meer elektrisch koken en verwarmen en de zware industrie is bezig om processen te elektrificeren. De druk op het stroomnet wordt daarmee steeds groter, met alle problemen van dien. Denk aan aansluitbeperkingen en een groter risico op stroomuitval. Toch verwachten mobiliteitsexperts niet dat dit de elektrificatie van vervoer zal hinderen. De Groot: "De mobiliteitssector riep altijd: wij zijn geen onderdeel van het netcongestievraagstuk. Wellicht uit angst dat de politiek dan zou zeggen: we moeten maar stoppen met elektrisch rijden. Nu zie je dat het netcongestieprobleem zo groot wordt dat je er wel onderdeel van moet zijn. Mijn oproep: wees ook onderdeel van de oplossing." En dat kan. Door slim laden, slimme laadinfrastructuur, koppeling met lokale opwek en het tijdelijk opslaan van energie in voertuigen, kan de sector een grote rol spelen in het balanceren van het net, zoals dat heet. Oftewel het voorkomen van pieken en dalen in de stroomvraag.

Oplossingen die ElaadNL noemt zijn bijvoorbeeld het plaatsen van meer laadpalen, het verhogen van de bezettingsgraad (bijvoorbeeld door 'laadpaalklevers' te ontmoedigen) en laden buiten de piekuren. Ook komen er elektrische voertuigen op de markt die bi-directioneel kunnen laden; zij kunnen hun stroom ook weer terugleveren aan het net. In Utrecht is in 2024 de eerste deeldienst van start gegaan met auto's die kunnen terugleveren. Ook standaardisatie en interoperabiliteit (samenwerkende systemen) zijn volgens ElaadNL belangrijke voorwaarden om te zorgen dat alle laadinfra voor elk voertuig beschikbaar is. ElaadNL verwacht dat, alleen door slim laden, er 6,7 gigawatt flexibel vermogen beschikbaar komt op het net. En als bi-directioneel laden doorzet, kan dit oplopen tot 11,2 gigawatt.

De opdrachtgever van het onderzoek is de Nationale Agenda Laadinfrastructuur. Deze publiek-private samenwerking heeft als taak te zorgen voor voldoende laadinfrastructuur in Nederland. Voorzitter Marieke Donkervoort denkt ook dat elektrisch vervoer een bijdrage kan leveren aan het verminderen van netcongestie. "Van alle laadtransacties verloopt 57 procent al slim. Met slim laden als norm en bi-directioneel laden binnen handbereik, leveren elektrische voertuigen een belangrijke bijdrage aan een toekomstbestendig energiesysteem."

Laadpleinen

Ook voor de leefomgeving geldt dat elektrisch vervoer een uitdaging kan zijn. Want waar laat je bijvoorbeeld al die laadpalen? Gemeenten staan steeds vaker verlengde private aansluitingen toe. Hiermee kun je je auto vanaf een publieke parkeerplaats met behulp van bijvoorbeeld een kabelgoot vanuit je eigen stroomaansluiting opladen. Wijken ontwikkelen zich tot energiemaatschappijen die lokaal stroom opwekken en verdelen. Er ontstaan Heavy Duty Laadpleinen waar vrachtwagens kunnen laden. De Groot: "Ook zie je al dat vervoersbedrijven hun vrachtwagens op strategische momenten aan de kant zetten, omdat ze op dat moment meer geld kunnen verdienen met energiemanagement dan met pakketjes bezorgen." Zowel huishoudens als ondernemers kunnen slim inspelen op de energiemarkt: als er 'negatieve' stroomprijzen zijn, kun je geld verdienen met het leveren van stroom uit een voertuig. Andersom kun je dus ook een financiële prikkel ontvangen om je voertuig buiten de piekuren te laden.

Op Europees niveau is met de Alternative Fuel Infrastructure Regulation afgedwongen dat er overal voldoende laadinfrastructuur aanwezig moet zijn; op het hoofdwegennet bijvoorbeeld om de 60 kilometer. De Renewable Energy Directive stelt grenzen aan de CO₂-uitstoot van energiedragers (benzine, diesel, stroom), geleverd door brandstofleveranciers. Zij kunnen die eisen alleen halen als ze ook groene stroom aanbieden. En aan voertuigproducenten wordt een maximale gemiddelde uitstoot aan CO₂ gesteld voor alle voertuigen die ze verkopen. Ten slotte gaan de logistieke dienstverleners verplicht meedoen aan het Europese emissiehandelsysteem ETS, waarbij elektrische vrachtwagens niet belast worden. De Groot: "Dus zowel op het vlak van de productie, de gebruiker en de energiedrager zit druk – alles beweegt zich naar elektrisch. Het is inmiddels in veel gevallen even duur of zelfs goedkoper om elektrisch te rijden. Maar ook netcongestie is here to stay. Daar moeten we dus op een andere manier mee omgaan."

Door Amanda Verdonk